ทำไมก่ออิฐแล้วผนังร้าว หรือปูนไม่เกาะ?

เคยเจอไหม? ก่อผนังเสร็จได้ไม่นาน ผนังเริ่มมีรอยร้าว หรือบางงานก่ออิฐแล้วปูนไม่ค่อยเกาะ อิฐลื่น ก่อยาก

 

หลายคนโทษฝีมือช่างหรือปูน แต่อีกสาเหตุหนึ่งที่มักถูกมองข้ามคือ ค่าการดูดซึมน้ำของอิฐ

 

หลายคนอาจคิดว่า “อิฐที่ดูดน้ำน้อย = อิฐที่ดี”

 

ความจริงแล้ว อิฐมอญไม่ควรดูดน้ำ มากเกินไป และก็ไม่ควรดูดน้ำ น้อยเกินไป เช่นกัน เพราะค่าการดูดซึมน้ำมีผลโดยตรงกับการยึดเกาะของปูนก่อ และความแข็งแรงของผนังในระยะยาว

 

 

⸻

 

ค่าการดูดซึมน้ำคืออะไร?

คือปริมาณน้ำที่อิฐดูดเข้าไปได้ เทียบกับน้ำหนักอิฐแห้ง คิดเป็นเปอร์เซ็นต์

 

ตัวอย่าง: อิฐแห้งหนัก 1,000 กรัม หลังแช่น้ำหนัก 1,160 กรัม แปลว่าอิฐดูดน้ำ 160 กรัม หรือ 16%

 

ค่านี้บอกได้ว่าเนื้ออิฐมีรูพรุนมากน้อยแค่ไหน ซึ่งขึ้นอยู่กับเนื้อดินและอุณหภูมิในการเผาเป็นหลัก

 

⸻

 

อิฐดูดน้ำมากเกินไป เกิดอะไรขึ้น?

อิฐที่ดูดน้ำมากผิดปกติ มักเป็นอิฐที่เผาไม่สุก เนื้ออิฐยังพรุนมาก ปัญหาที่ตามมาคือ

• ดึงน้ำจากปูนเร็วเกินไป – ปูนก่อแห้งก่อนจะแข็งตัวเต็มที่ ทำให้ยึดเกาะได้ไม่ดี เสี่ยงผนังร้าวและปูนร่อน
• เนื้ออิฐไม่แข็งแรง – อิฐที่เผาไม่สุกมักเปราะ แตกหักง่ายระหว่างขนส่งและก่อ
• ผนังเก็บความชื้น – อิฐอมน้ำได้มาก อาจทำให้ผนังชื้น สีลอก หรือเกิดคราบขาว

 

⸻

 

อิฐดูดน้ำน้อยเกินไป ก็มีปัญหา

อิฐที่เนื้อแน่นมากจนแทบไม่ดูดน้ำ อาจฟังดูดี แต่ในงานก่อจริงกลับมีข้อเสีย

• ปูนยึดเกาะได้ไม่ดี – ปูนก่อยึดกับอิฐได้ส่วนหนึ่งเพราะเนื้อปูนซึมเข้าไปในรูพรุนของผิวอิฐ ถ้าผิวอิฐแน่นเกินไป ปูนจะเกาะได้น้อยลง
• อิฐลอยตัว ก่อยาก – น้ำในปูนไม่ถูกดูดออก ปูนจะเหลว อิฐลื่นไถลและเยื้องแนวได้ง่าย ช่างต้องรอให้ปูนเซ็ตตัวก่อนก่อชั้นถัดไป
• ปูนฉาบเกาะยาก – ผิวผนังที่ไม่ดูดน้ำทำให้ปูนฉาบยึดเกาะได้ไม่ดี เสี่ยงปูนฉาบโป่งหรือร่อนภายหลัง

 

⸻

 

อิฐแข็งแรงกว่า ไม่ได้แปลว่าดูดน้ำน้อยกว่าเสมอ

หลายคนเข้าใจว่าอิฐที่แข็งแรงมาก ต้องเป็นอิฐที่ดูดน้ำน้อย แต่ในความจริง ความแข็งแรงและการดูดซึมน้ำเป็น คนละคุณสมบัติ กัน

 

จากการทดสอบอิฐในโรงงานของเรา พบว่าอิฐตันบางล็อตที่รับแรงอัดได้สูงกว่า กลับดูดซึมน้ำใกล้เคียงหรือมากกว่าอิฐที่รับแรงอัดได้น้อยกว่าเล็กน้อย

 

ดังนั้น เวลาเลือกอิฐ ไม่ควรดูแค่ค่าใดค่าหนึ่ง แต่ควรดูว่า ทั้งความแข็งแรงและการดูดซึมน้ำอยู่ในเกณฑ์ มอก. ของชั้นคุณภาพที่ต้องการ

 

⸻

 

มาตรฐาน มอก. กำหนดไว้เท่าไร?

มาตรฐาน มอก. กำหนดเฉพาะ ค่าสูงสุด ที่ยอมรับได้ตามชั้นคุณภาพ แต่ ไม่ได้กำหนดค่าต่ำสุด

 

มอก. 153-2565 (อิฐกลวง เช่น อิฐ 3 รู)

 

มอก. 77-2565 (อิฐตัน)

 

ชั้น ก ดีที่สุด ต้องเลือกชั้น ก ไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป ชั้นคุณภาพที่ดูดน้ำน้อยกว่า บอกว่าเนื้ออิฐแน่นและทนทานต่อสภาพแวดล้อมได้ดีกว่า แต่ ไม่ได้แปลว่าก่อง่ายกว่าหรือปูนเกาะดีกว่า

 

สำหรับผนังบ้านและอาคารทั่วไป ควรเลือกชั้นคุณภาพตามที่ผู้ออกแบบหรือวิศวกรกำหนดในแบบ ไม่ต้องเลือกชั้นสูงสุดเพื่อความสบายใจ เพราะอาจจ่ายแพงขึ้นโดยไม่จำเป็น

 

⸻

 

แล้วดูดน้ำเท่าไรถึงจะ “พอดี”?

ค่าการดูดซึมน้ำใน มอก. วัดจากการแช่อิฐในน้ำนาน ๆ เพื่อดูว่าเนื้ออิฐอมน้ำได้ทั้งหมดเท่าไร แต่สิ่งที่มีผลกับการยึดเกาะของปูนหน้างานจริง คือ อิฐดูดน้ำเร็วแค่ไหนในช่วงนาทีแรก ที่ปูนสัมผัสกับอิฐ

 

ค่านี้เรียกว่า อัตราการดูดซึมน้ำเริ่มต้น (Initial Rate of Absorption หรือ IRA) ซึ่ง มอก. ของไทยไม่ได้กำหนดไว้ แต่มีแนวทางจากสมาคมอุตสาหกรรมอิฐของสหรัฐอเมริกา (Brick Industry Association) ดังนี้

 

 

ข่าวดีคือ อิฐที่ดูดน้ำเร็วยังใช้งานได้ดี เพียงแค่ รดน้ำหรือแช่น้ำก่อนก่อ เพื่อลดการดูดน้ำจากปูนให้อยู่ในช่วงที่พอดี ซึ่งเป็นสิ่งที่ช่างไทยทำกันมานานกับอิฐมอญ

 

วิธีเช็กง่าย ๆ ที่หน้างาน

1. วาดวงกลมขนาดประมาณเหรียญ 10 บาทบนผิวอิฐที่แห้ง
2. หยดน้ำลงในวงกลมประมาณ 20 หยด
3. ถ้าน้ำซึมหายหมดภายใน 1 นาทีครึ่ง แปลว่าอิฐดูดน้ำเร็ว ควรรดน้ำก่อนก่อ
4. ถ้าน้ำยังขังอยู่บนผิวนานมาก แปลว่าอิฐดูดน้ำน้อย ไม่ควรแช่น้ำเพิ่ม

 

นอกจากตัวเลขแล้ว สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ความสม่ำเสมอ ถ้าอิฐแต่ละก้อนดูดน้ำต่างกันมาก ช่างจะคุมการแช่น้ำและความเหลวของปูนได้ยาก ผนังบางจุดอาจยึดเกาะดี บางจุดอาจร้าว

 

⸻

 

ผลทดสอบจริง: อิฐมอญ 3 รู ของเรา

เราส่งอิฐมอญ 3 รู ขนาด 6 × 10 × 19 ซม. ไปทดสอบที่ ศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมวัสดุ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ตามวิธีทดสอบของ มอก. 153-2565

 

 

• ค่าเฉลี่ย 16.38% และก้อนสูงสุด 16.88% อยู่ในเกณฑ์ชั้นคุณภาพ ค. ของ มอก. 153-2565
• ทั้ง 5 ก้อนต่างกันไม่ถึง 1% แสดงว่า เนื้ออิฐสม่ำเสมอ
• เนื้ออิฐยังมีรูพรุนพอให้ปูนก่อและปูนฉาบยึดเกาะได้ดี

 

หมายเหตุ: ผลทดสอบนี้เป็นของตัวอย่างที่ส่งทดสอบเท่านั้น (รายงานผล ศนว. 340/69 ลงวันที่ 14 สิงหาคม 2569) อิฐแต่ละล็อตอาจมีค่าแตกต่างกันได้เล็กน้อย

 

⸻

 

เคล็ดลับหน้างาน: แช่น้ำอิฐก่อนก่อ

เพราะอิฐมอญดูดน้ำได้ ช่างจึงนิยม แช่น้ำหรือรดน้ำอิฐให้ชุ่มก่อนก่อ เพื่อไม่ให้อิฐดึงน้ำจากปูนเร็วเกินไป

• รดน้ำหรือแช่อิฐให้ชุ่มก่อนนำไปก่อ
• ปล่อยให้ผิวอิฐหมาด ไม่มีน้ำเยิ้มบนผิว ก่อนป้ายปูน
• ถ้าอิฐแฉะเกินไป ปูนจะเหลวและอิฐลื่น ทำให้ก่อยาก

 

⸻

 

คำถามที่พบบ่อย

อิฐมอญดูดน้ำน้อยดีกว่าใช่ไหม?

ไม่เสมอไป อิฐที่ดูดน้ำน้อยเกินไปจะทำให้ปูนก่อยึดเกาะผิวอิฐได้ไม่ดี ส่วนอิฐที่ดูดน้ำมากเกินไปจะดึงน้ำจากปูนเร็วเกินไป ค่าที่ดีควรอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานและสม่ำเสมอ

มาตรฐาน มอก. กำหนดการดูดซึมน้ำของอิฐไว้เท่าไร?

มอก. 153-2565 สำหรับอิฐกลวงกำหนดค่าเฉลี่ยไม่เกิน 10% (ชั้น ก) 14% (ชั้น ข) และ 20% (ชั้น ค) ส่วน มอก. 77-2565 สำหรับอิฐตันกำหนดค่าเฉลี่ยไม่เกิน 17% (ชั้น ก) และ 22% (ชั้น ข)

อิฐควรดูดน้ำเท่าไรถึงพอดี?

มอก. กำหนดเฉพาะค่าการดูดซึมน้ำสูงสุด สิ่งที่มีผลกับการยึดเกาะของปูนคืออัตราการดูดซึมน้ำเริ่มต้น (IRA) ซึ่งแนวทางของ Brick Industry Association ระบุว่าช่วงที่เหมาะสมคือ 5-25 กรัม/นาที ต่อพื้นที่ 30 ตารางนิ้ว ถ้าเกิน 30 ควรรดน้ำอิฐก่อนก่อ

ทำไมต้องแช่น้ำอิฐก่อนก่อ?

เพื่อลดการดูดน้ำจากปูนก่อ ทำให้ปูนมีน้ำพอสำหรับแข็งตัวและยึดเกาะกับอิฐได้ดี ช่วยลดปัญหาผนังร้าวและปูนร่อน

 

⸻

 

สรุป

• อิฐดูดน้ำ มากเกินไป – ดึงน้ำจากปูน เสี่ยงผนังร้าว เนื้ออิฐเปราะ
• อิฐดูดน้ำ น้อยเกินไป – ปูนยึดเกาะได้ไม่ดี ก่อยาก ปูนฉาบร่อนง่าย
• อิฐแข็งแรงกว่า ไม่ได้แปลว่าดูดน้ำน้อยกว่าเสมอ ควรดูทั้งสองค่า
• ควรเลือกอิฐที่ค่าการดูดซึมน้ำ อยู่ในเกณฑ์ มอก. และ สม่ำเสมอทุกก้อน

 

ดูรายละเอียดสินค้า

• อิฐมอญ 3 รู ใหญ่ มอก. 153-2565 ประเภท 2 ขนาด 6 × 10 × 19 ซม.

• อิฐมอญตัน มอก. 77-2565 ประเภท ข ขนาด 4 × 6.5 × 14 ซม.

• อิฐมอญตัน มอก. 77-2565 ประเภท ค ขนาด 4 × 6.5 × 14 ซม.

บทความที่เกี่ยวข้อง

• อิฐกลวงไม่รับน้ำหนักคืออะไร? รู้จักมาตรฐาน มอก. 153-2565

• รู้ก่อนซื้อ! อิฐมอญ มอก. 77-2565 คืออะไร?

• อิฐมอญ มอก. 77 กับ มอก. 153 ต่างกันอย่างไร? เลือกแบบไหนดี

• อิฐมอญไม่ทนไฟ จริงไหม? เราส่งอิฐไปทดสอบที่แล็บ